Аллаху Акбар, Аллаху Акбар, Ля иляха илляЛлах, Аллаху Акбар, Аллаху Акбар, уа лилля ильхамд. Эй Аллахнынъ къуллары, Юдже Улу, Къудретли, Мераметли, Кучьнинъ сонъу олмагъан Аллахкъа чокъ шукюрлер этемиз ки, шу буюк Рамазан Оразасынынъ ибадетини бизге онынъ ризасы ичюн кечирмеге насип этти, бизге къысмет этти.
Бугунь бутюн мусульманларнынъ байрамлары. Бугунь бизим къуванч кунюмиз, амма неге къуванамыз? Базы адамлар беллий: «Рамазан битти, Ораза битти, онъа къуванамыз». Онъа къуванмаймыз, амма къуванчымыз не ичюн? Юдже Раббымыз бизге бир йыл даа бу буюк ибадет Оразаны тутмагъа насип этти, онынъ сонъуна бизлерни етиштирди, еткизди. Ве Аллахтан сораймыз ки, Раббымыз бизге къабул эйлесин.
Бу Рамазан Ораза иле, ибадет иле, ду’а иле, садакъа иле, мусульманлар арасында къатнашув иле, зияретлер иле кечти. Нурлы, сеадетли бир ай эди. Бу Рамазан му’минлерни Аллахкъа якъынлаштыргъан бир ай эди. Бу Рамазан мусульманларнынъ ибадетини бахытлы, сеадетли эткен бир ай эди. Бу Рамазан керчектен де бир мектеп эди. Насыл мектеп? Шу мектеп Аллах къоркъусы, Аллах севгиси мектеби эди. Энди биз Аллахтан сораймыз ки, шу мектепте биз кечкен дерслерни унутмайыкъ ве бутюн йыл боюнджа келеджек Рамазангъа къадар шу дерслер бизим юреклеримизде ве бизим ишлеримизде къалсын.
Бизим севимли Пейгъамберимиз вефат эткенде, онынъ сахабилери, яни онынъ якъындакилери бир зор алда къалдылар, чюнки шашмаладылар, бир арарет ичинде къалдылар, чюнки башларына буюк бир мунасебет тюшти. Кимсе дегиль, Аллахнынъ расюли, Пейгъамбер ( صلى الله عليه وسلم) ольди. Шунынъ ичюн онынъ сахибелери гъайрет ичинде къалдылар ве шашмаладылар. Сахабирернинъ ичинде энъ яхшысы, энъ икметли, энъ диндар, энъ иманлы, Пейгъамберимизге энъ якъын сеадет Абу Бакр (радыаЛлаху анху) чыкъты ве адамларгъа ойле сёз айтты ки, шу адамларнынъ эслерини топламакъ ичюн оларгъа деди: «Ким Мухаммедге ибадет эткен олса, табынгъан олса, Мухаммед ольди. Ким Аллахкъа табынгъан олса, ибадет этсе, Аллах эр вакъыт тиридир ве бир вакъыт ольмез».
Шимди биз де Абу Бакрдан орьнек оларакъ, айтмагъа истеймиз ки, ким Рамазангъа ибадет япкъан олса, Рамазангъа табынгъан олса, бильсин ки, Рамазан битти, амма ким Аллахкъа, ялварып, табынгъан олса, Аллахкъа ибадет эткен олса, бильсин ки, Аллах эр вакъыт тиридир ве бир вакъыт ольмез.
Рамазан битти, амма Аллах битмез ве тюкенмез. Эльбетте, бу дюньяда, эр шей биткен киби, бу мубарек ай да битти, амма шу ай биткени ичюн Аллахкъа бизим олгъан ибадетимиз, севгимиз, хызметимиз битмемек керек. Къур’ангъа коре яшайыш, Пейгъамберимизнинъ Суннетине коре яшайыш, Пейгъамберимизнинъ ёлунен кетюв, Рамазан айы битти, амма бу шей битмемек керек. Озьлеримизни эр вакъыт Аллах разы олгъан шейлерни япмагъа меджбур этмек керекмиз, чюнки Аллах Субханаху уа Та’аля эр шейни биле ве эр шейден хабердар: ким не япа, не айта, кимнинъ юрегинде не бар.
АльхамдулиЛлях, Рамазан айында пек чокъ адам Ораза тутты, ду’алар яптылар, амма Рамазанымыз къабул этильдими, ёкъмы, оны насыл бильмек мумкюн? Онынъ, сайгъылы джемаат, алямети бар. Насыл алямет? Инсан озь-озюне бакъмакъ керек. Эгер сен бу Рамазан биткен сонъ даа яхшы олсанъ, Аллахкъа даа якъынлашсанъ, сенинъ япкъан ишлеринъ хайырлы олса, сен яхшылыкъкъа денъишкен олсанъ, сенинъ Рамазанынъ къабул олунды. Амма Рамазан биткен сонъ эски гуняхларынъа къайтсанъ, Рамазандан алдын насыл олсанъ, кене де шунъа къайтсанъ, демек сенинъ Рамазанынъ къабул олмады, демек, сен бу мубарек Рамазан айынен файдаланмадынъ. Рамазаннынъ куньлери насыл гузель, гъурурлы эди: куньдюзи Ораза, геджелери терауих намазы, Къур’ан окъувы, садакъа, закят берюви, Аллахкъа ду’анен ялварув ойле де къалса, шу сене бутюн айлары Рамазан киби олса.
Эй мусульманлар, догъру ёлгъа минген сонъ кери къайтмагъа олмаз. Бакъынъыз, эски заманлары бир алим бар эди, мусульманларнынъ намлы имамы, ады Хасан аль-Басри эди. Онъа бир адам кельди ве айтты: «Бакъынъыз, оджа, ойле адамлар бар, Рамазан айында, бакъасынъ, пек иманлы ола, пек диндар ола, амма Рамазан битти, тюрлене кете, башкъа киби ола». Хасан аль-Басри онъа айтты: «Ойле адамларгъа языкълар олсун. Аллахны йылда тек бир ай таныгъан адамлар, он бир ай Аллахны бильмез, Аллахны танымаз».
Эй Аллахнынъ къуллары, башта озюме, сонъра сизге васиет этем ки, Аллахтан башкъа кимсеге табынманъыз, Аллахтан башкъа кимсеге ду’а иле ялварманъыз, Аллахтан башкъа озюнъизге кимсени Илях Танъры япманъыз, чюнки акъикъий Танъры тек Аллаху Та’аля, коклерни ве ерлерни яраткъан, эр кеске рызкъ берген, яшаткъан ве ольдюрген тек Аллах. Онынъ ичюн тек Онъа ибадетимиз олсун. Онынъ ичюн Аллах Китабында бойле деди:
«Сенинъ Раббынъ эмир этти ки, тек Онъа ибадет этеджексинъ, тек Онъа къуллыкъ япаджакъсынъ».
Аллахкъа, Онынъ эмирлерине, Онынъ Китабына къаршы чыкъманъыз, Аллахкъа бутюн юрекнен теслим олунъыз, бойсунынъыз. Иште, бу Ислямдир — Аллахкъа тамам иле, гонъюль иле бойсунмакъ, теслим олмакъ. Эр бир къасеветимизнен, эр бир мунасебетимизнен я да башымызгъа бир беля тюшсе, Аллахкъа ялварынъыз, чюнки Аллахтан башкъа ярдымджы ёкътир. Аллах Къур’анда айта:
«Ким Аллахкъа тауаккуль япса (яни Аллахкъа таянса, Аллахкъа ишанса), Аллах онъа етерлидир (яни Аллах онъа бутюн кереклигини берер ве ярдымджы олур)».
Беш вакъыт намазларынъызны къылынъыз. Бу беш вакъыт Аллах огюнде боюмызнынъ борджудыр. Намаз нурдыр, ярыкътыр. Мусульман адам, иманлы адам илле намазсыз олмаз. Намаз – Ислямнинъ терегидир, яни онъа эсаслана. Намаз инсан арасында бир бахттыр, бир алякъадыр. Бу намаз инсанларнынъ гуняхлары пислигинден арынувдыр. Шунынъ ичюн Аллах Субханаху уа Та’аля Къур’анда айта:
«Эй иман кетиргенлер, Аллахкъа рукулар япынъыз (яни седжделер япынъыз, ибадет этинъиз, яхшы ишлер япынъыз), бахытлы олурсынъыз».
Къыямет куню эр бир инсан япкъан ишлери ичюн эсапкъа чекиледжек. Шунынъ ичюн, биринджи, насыл ишлеринъизнинъ эсабыны береджексинъиз, билесизми? Бу намаздыр. Башта: «Намазынъ насыл эди?» — деп, о бакъыладжакъ. Эгер намазларынъыз къабул олунса, сиз бахытлысынъыз. Амма намазларынъыз къабул олунмаса, демек, алынъыз мушкюль олур. Малынъыз-мулькюнъиз, къронталарынъыз, бала-чагъанъыз, бизнеслеринъиз сакъын сизлерни Аллахтан алып къалмасын, Аллахны сизге унуттырмасын, Аллахны унутмагъа бир себеп олмасын. Бутюн ишлеринъизде бизге орьнек оларакъ йиберильген Мухаммед Пейгъамберимизнинъ ( صلى الله عليه وسلم) ёлунен кетинъиз, ишинъизде Мухаммед Пейгъамберимиз ( صلى الله عليه وسلم) биз ичюн орьнек олсун. Иманлы, дуруст, бу дюнья артындан беджерип чапмагъан адамларнен дост олунъыз, оларнен якъынлашынъыз, амма осал, кяфир, имансыз адамларнен сакъын дост олманъыз, чюнки оларнынъ куфры сизге де тесир этер. Эр вакъыт алы-чулы сизинкинден даа ярамай олгъан адамларгъа бакъынъыз, сизден зенгин адамларгъа бакъманъыз. Не ичюн? Чюнки ойле япсанъыз, эр вакъыт озюнъизден даа зияде фукъаре адамларгъа бакъсанъыз, зенгинге бакъмасанъыз, Аллахнынъ ниметлерининъ къадырына етерсинъиз.
Япкъан гуняхларынъызны эр вакъыт тюшининъиз, олар эр вакъыт сизинъ козюнъизнинъ алдында олсун, эр вакъыт япкъан гуняхларынъыз ичюн, пешман этип, Аллахтан тёвбе истеп, истигъфар соранъыз. Аллахымыз Мераметлидир, Багъышлайыджыдыр, эгер инсан самимий, темиз юрекнен Аллахкъа ялварса, бу гуняхкъа даа къайтмаса, багъышлар, иншааЛлах.
Ана-бабагъа сайгъы-урьмет этинъиз, чюнки Раббымыз Китабында Озюне шукюр этмеге эмир эте, амма артындан: «ана-бабагъа шукюр этинъиз», — дей. Сой-сопларынъызнен аранъыз яхшы олсун. Эгер инсаннынъ сою-сопунен алякъасы, мунасебети яхшы олса, ярдымлашув, бирлик олса, бу Аллахнынъ берекетине чокълашмасына бир себептир, ве бу адамнынъ омюри узакъ ола, Аллах бу адамнынъ омюрини узакълаштыра. Амма эгер сой-сопунен алякъаны бозса, бу адам Аллахнынъ лянетине огърай, бу адам гунахкяр ола. Бир адамлар сизге яманлыкъ япсалар, шу адамларгъа багъышланъыз, чюнки биз де эр кунь Аллахкъа къаршы чокъ яманлыкълар, гуняхлар япамыз, амма эр биримиз Аллахнынъ бизлерге багъышлагъаныны истей, шунынъ ичюн биз де багъышлаймыз.
Севгили Пейгъамберимиз не деди, билесизми? О, бойле деди: «Санъа биреви зулюм япса, багъышла, биреви сизинъ аранъызны бозса, сен бозма, санъа биреви яманлыкъ япса, сен къаршылыкъкъа яхшылыкъ яп». Бу пахылджылыкъ хасталыгъыдыр. Пек мушкюль хасталыкъ. Шу хасталыкътан юреклеримизни темизлемек керекмиз. Бизим халкъымыз арасында пахылджылыкъ ве куньджюлик пек даркъалгъан. Инсан анъламай ки, бутюн ниметлерни Аллах бере: биревге зиядедже, биревге эксикче. Аллахтан соранъыз, амма пахылджылыкъ – бу ярамай бир хасталыкъ, ве Аллахны чокъ анъынъыз, Аллах ясакъ эткен шейлерден къачынъыз.
Эй инсан огълу, бош, нафиле яратылмадынъ. Аллах сени бу дюньягъа буюк бир макъсатнен кетирген. Бу дюньягъа мурат ичюн кельдинъ. Бу насыл макъсат? Бу макъсат – Аллахкъа къул олмакъ, ибадет этмек, тек ялынъыз Аллахкъа сыгъынмакъ, чюнки бу дюньягъа кельгенинъ биткенинден, сен Аллахнынъ узюрине бараджакъсынъ, яни Раббынъа къайтаджакъсынъ. О заман не олур? «Ах, мен шимди о дюньягъа къайтып олсам да, Аллахныъ эмир эткен ишлерини япып олсам да, намазларны къылып олсам да, яхшы адам олсамда», — дерсинъ, амма о вакъыт кеч оладжакъ. Анда сен ольген сонъ сенден кимсе сорамаз: «Акъчанъ не къадар эди, чокъмы, азмы, эвинъ къач къат эди, къач козь эди, не къадар топрагъынъ бар эди, чокъмы, азмы, сен тат эдинъми, ногъай эдинъми, насыл иште чалыштынъ, буюк ишми, кучюк ишми?» Аллах бу шейлерге аслы да бакъмай.
Пейгъамберимизнинъ бир хадиси бар. О, айта: «Аллах сизинъ не сыфатларынъызгъа бакъар, не акъчаларынъызгъа, лякин Аллах юреклеринъизге ве сизинъ япкъан ишлеринъизге бакъар».
Эгер сен бу дюньяда яшагъанда насыл озюнъни алып бардынъ: Аллахны таныдынъ я да танымадынъмы, ёкъсам Аллахны унуткъан эдинъми, Аллах къоркъусы ве севгиси иле яшадынъмы, юрегинъде олар бар эдими, ёкъ эдими, намазынъ, закятынъ, Оразанъ, садакъанъ бар эдими, ёкъ эдими, Аллахнынъ ёлунен кете эдинъми, ёкъса нефсинъ шайтангъа уйып, онынъ ёлунен кеттинъми, Аллахкъа, Онынъ мелеклерине, Онынъ Китапларына, Онынъ пейгъамберлерине, Ахирет кунюне сен инана эдинъми, инанмай эдинъми? Ана бу шейлерни сенден сораджакълар. Ким олсанъ ол, къайда олсанъ ол, эпбир Аллахтан къачамазсынъ. Аллахтан къачыш ёкътыр, эпбир Аллахкъа къайтаджакъсынъ, къайтарыладжакъсынъ, эр бир ишинъ ичюн джевап береджексинъ.
Энди тюшюн де бакъ, азырлыкъ корьдинъми, чюнки корьген козьлер корьмез олур, эшиткен къулакълар эшитмез олур, туткъан къоллар тутмаз олур, юрьген аякълар юрьмез олур, ургъан юрек урмаз олур, лаф эткен агъыз лаф этмеген олур. Аллахкъа къайтарыладжакъсынъ.Урбан кефин олур, къомшуларынъ мефталар олур, къабиристанда ятарсынъ. О алны тюшюнмек керексинъ. Ондан сонъра къабиринъ я Дженнет багъчаларындан бир парчасы олурмы, я да Дженнемнинъ чукъурларындан бир чукъуры оладжакъмы, буны тюшюнмек керек. Ич шубеленме, бу шей акъикъаттыр, бу шей керчектир. Не беклейсинъ, не ичюн уянмайсынъ? Тез-тез уянмакъ керексинъ, джан-достум, чюнки вакъыт аз. Аллах Субханаху уа Та’аля Къур’анда бу гунахкяр ве кяфир адамлар акъкъында беян эте. Аллах Субханаху уа Та’аля айта ки, олар ольген сонъ: «Я Рабби, мени кене шу дюньянинъ яшайышына къайтар. Мен къайтсам, анда яхшы ишлерни япарым», — деп айталар. Аллах Субханаху уа Та’аля айта: «Ёкъ, энди къайтыш ёкъ». Оларнынъ артында дюнья яшайышы, ве оларнынъ арасында ойле дувар олур ки, къайтып оламазлар ве шу дуварны бозып оламазлар.
Шунынъ ичюн, сайгъылы джемаат, даа вакъыт олгъанда, бильмейим, чокъмы, азмы, Аллахкъа чапмакъ, ашыкъмакъ керекмиз, чюнки огюмизде Къыямет куню бар. О Куню кунеш къарараджакъ, йылдызлар, сепилип, тюшеджек, дагълар, уфалып, тоз оладжакъ, денъизлер янаджакъ, коклер чатладжакъ, ерлер сарсыладжакъ, юклю къадынлар озь юклерини ташладжакълар, балларны эмиздирген апайлар, балларны ташлап, унутып, къоркъудан къачып кетеджеклер, яп-яш балачыкъларнынъ сачлары чаларып кетеджек. О Куньге азыр олмакъ керек. О вакъыт дюнья битеджек, дюньяда ким бар, эр кес оледжек, сонъра Аллах Субханаху уа Та’аля эр кесни тирильтир, бутюн инсанларны, Адем атамыздан башлап, сонъки инсанларгъа къадар, эписини бир мейдангъа топлап, эсапкъа чекеджек, эсап оладжакъ, демек, эр бир ишинъ ичюн джевап береджексинъ.
Аллах Субханаху уа Та’аля бир шей унутмай ве Къур’анда бойле дей:
Меним Раббым не хата япар, не бир шей унутыр».
Эр кес озюнинъ япкъанларыны кореджек. Эгер сен не къадар яхшылыкъ япсанъ, анда санъа косьтереджеклер. Сен не къадар яманлыкъ эткен олсанъ, анда корерсинъ. Эгер сен иманлы, тек Аллахкъа ибадет япкъан, диндар, Аллахтан къоркъкъан ве Аллахны севген адам олсанъ, о заман сени Дженнетке озгъараджакълар, Дженнет къапысында сени мелеклер къаршылап аладжакълар ве мелеклер санъа: «Ассаляму алейкум. Сизге селямлар олсун. Не гузельсинъиз. Шу Дженнетлерге эбедий киринъиз (яни андан чыкъмассынъыз)», — дерлер. Аллах Субханаху уа Та’аля айта:
«Эй къулларым, бугунь сизлерге къоркъу ёкъ, сизлер ичюн яныкъ ёкъ. Сиз Бизим аятларымызгъа инана эдинъиз. Сиз мусульман, яни Аллахкъа бой сунгъан, теслим олунгъан адамлар эдинъиз. Сиз ве сизге ошагъан адамлар Дженнетке киринъиз, ве анда сефалар сюрюнъиз, ве бахытлы олунъыз».
О Дженнетте, джанынъ не истесе, эр шей бар. О Дженнетте адамлар не олюм, не хасталыкъ, не зорлукъ, не беля, не яныкъ, не къартлыкъ корерлер. Эбедий бир бахт-сеадет, савутлары алтын-кумюш, урбалары йипек, ашлары, сувлары лезет, мейва ве эт, сонъсуз боллукъ, сонъсуз къуванч, раатлыкъ ве берекет Аллах бизге де насип этсин.
Кяфир ве гунахкяр инсанлар къайнакъ атеш ичине атыладжакътыр. О атеш бу дюньянынъ атеши киби дегиль. О атеш етмиш къадар зияде сыджакътыр. О атеш адамларнынъ терилерни сыдырып алгъан атеш. Не буюк бир чекишюв, даянылмагъан, сабыр этильмеджек къадар бир чекишюв. Адамлар анда къычырарлар ве не дерлер? Аллах Субханаху уа Та’аля Къур’анда бойле дей:
«Олар айтарлар: «Я Рабби, бизлерни бу Дженнем азабындан чыкъар, япкъан ишлеримизни башкъа япаджамыз»».
Амма чыкъып оламаджакълар. Эр вакъыт чыкъмагъа истерлер, амма оларны кене къайтараджакълар ве азапкъа огъратаджакълар. О Дженнемнинъ баш мелеги бар, ады Маликтир. Олар Маликке ялваралар: «Эй Малик, Раббинъе ялвар, бизлерни ольдюрип ташласын. Олийик, яшамагъа чареси ёкътыр». Амма олюв корьмезлер, яшайыш да корьмезлер. Олар ойле джезаны къайдан къазандылар? Аллах Субханаху уа Та’аля оларгъа зорлыкъ япмады, озь-озьлерине яптылар. Озь-озьлери Аллахтан юзь чевирдилер ве ойле азаплы олдылар. Бакъынъыз, шимди бир ана, озь баласыны алып, атешке атармы? Эгер атмамагъа чареси олса, ич атмаз. Пейгъамберимиз бойле айта:
«Аллах Та’аля сизлерге къаршы аналарынъыздан даа зияде мераметлидир».
Шимди де Мераметли Аллах бу адамларны Дженнемге насыл ата? Чюнки оларнынъ япкъан гуняхлары чокъ буюк эди. Олар Аллахны унуттылар. Бу шейни олар къазандылар. Шунынъ ичюн, эй инсан огълу, сени ёкътан бар эткен Аллахкъа, сенинъ ананъ къатынъда, сени яраткъан Аллахкъа сен ибадет эт, ве эр вакъыт сыгъын, ве эр вакъыт Ондан къоркъ, Онъа ялвар.
Базы адамлар Аллахтан къоркъмайлар, инсанлардан къоркъалар: «Адамлар не айтар экен, мен шимди намаз къылсам, ибадет япсам, динни кутьсем». Амма инсанларнынъ козьлерине кирмеге истей де, Аллахнынъ козьлерине кирмеге истемей. Агъыр бир вазиет.
Бакъамыз ки, эр кунь де анда, де мында дженазие чыкъа, озьлеринъиз биледирсиз. Инсан эп къартайгъан сайын бакъа ки, онынъ чевре-четтинде адамлар эп эксиле, акъранлары эп эксиле. Бу бизлер ичюн бир ибреттир. Эр кунь эджели эткен адам чыкъып-чыкъып кете. Алып кетесинъиз, чукъургъа ташлайсынъыз, устюне топракъ сепесинъиз. О адамлар бутюн севгенлерини, къоранталарыны, балларыны, малларыны ташлап, чыкъып кеттилер. Оларгъа бир шей керекмей, амма оларгъа не керек, неге мухтаджлар? Аллах ичюн эткен саваплары, Аллахкъа олгъан иман ве такъва.
Шунынъ ичюн биз эпимиз, Аллахтан сорап, гуняхларымызгъа тёвбе этемиз, ве биз Рамазаннен сагълыкълашамыз ве айтамыз: «Я Рабби, бизлерни даа чокъ-чокъ Рамазанларнынъ ибадетлерине, Оразаларына ве намазларына етиштир. Я Рабби, эр заман санъа мухлис, самимий къуллардан олмагъа бизлерге насип эйле. Я Рабби, бизлерге бу дюньяда эйилик бер ве ахыратта яхшылыкъ, эйилик бер. Ахыратта бизлерге раатлыкъ эви, Дженнет багъчаларына кирмеге насип эйле. Бизлерни къабыр азабындан ве Дженнем атешинден Сен Озюнъ къуртар. Я Рабби, чокъ гуняхлар ишледик, бизлерни афу эт. Я Рабби, бизлернинъ мевталарымызгъа, ольгенлеримизге рахмет эйле, оларны къабыр азаплардан ве Дженнем азаплардан Сен Озюнъ къуртар, Ахырат раатлыкларны бер, Я Рабби. Аллахумма, бизим хасталарымызгъа Сен шифа бер, борджлу олгъан адамларгъа борджлардан къуртулмагъа Аллах насип эйлесин. Аллах фукъарелеримизге хайырлы боллыкълар берсин. Аллах Субханаху уа Та’аля башына беля, мусебет тюшкен адамгъа салкъын сабырлар берсин. Бир зорлукъта, сыкъынтыда булунгъан адамларгъа Аллах Субханаху уа Та’аля къуртулыш, ихсан эйлесин. Амин!»
Ве хутбамызнынъ ахырында Раббымызгъа ялварамыз ки: «Я Рабби, бизлерни шайтанлардан ве душманлардан Сен сакъла ве бизим ибадетлеримизни, Оразаларымызны, намазларымызны ве ду’аларымызны Сен къабул эт, махбур эйле. АльхамдулиЛляхи Рабби-ль алямин».
═════════════════════════════════════════════════════════════════════════
بسم الله الرحمن الرحيم
Allahu Akbar, Allahu Akbar, Lâ ilâha illâLlah, Allahu Akbar, Allahu Akbar, ua lillâ ilhamd. Ey Allahnıñ qulları, Yüce Ulu, Qudretli, Merametli, Küçniñ soñu olmağan Allahqa çoq şükürler etemiz ki, şu büyük Ramazan Orazasınıñ ibadetini bizge onıñ rizası içün keçirmege nasip etti, bizge qısmet etti.
Bugün bütün musulmanlarnıñ bayramları. Bugün bizim quvanç künümiz, amma nege quvanamız? Bazı adamlar belliy: «Ramazan bitti, Oraza bitti, oña quvanamız». Oña quvanmaymız, amma quvançımız ne içün? Yüce Rabbımız bizge bir yıl daa bu büyük ibadet Orazanı tutmağa nasip etti, onıñ soñuna bizlerni yetiştirdi, yetkizdi. Ve Allahtan soraymız ki, Rabbımız bizge qabul eylesin.
Bu Ramazan Oraza ile, ibadet ile, du’a ile, sadaqa ile, musulmanlar arasında qatnaşuv ile, ziyaretler ile keçti. Nurlı, seadetli bir ay edi. Bu Ramazan mu’minlerni Allahqa yaqınlaştırğan bir ay edi. Bu Ramazan musulmanlarnıñ ibadetini bahıtlı, seadetli etken bir ay edi. Bu Ramazan kerçekten de bir mektep edi. Nasıl mektep? Şu mektep Allah qorqusı, Allah sevgisi mektebi edi. Endi biz Allahtan soraymız ki, şu mektepte biz keçken derslerni unutmayıq ve bütün yıl boyunca kelecek Ramazanğa qadar şu dersler bizim yüreklerimizde ve bizim işlerimizde qalsın.
Bizim sevimli Peyğamberimiz vefat etkende, onıñ sahabileri, yani onıñ yaqındakileri bir zor alda qaldılar, çünki şaşmaladılar, bir araret içinde qaldılar, çünki başlarına büyük bir munasebet tüşti. Kimse degil, Allahnıñ rasüli, Peyğamber ( صلى الله عليه وسلم) öldi. Şunıñ içün onıñ sahibeleri ğayret içinde qaldılar ve şaşmaladılar. Sahabirerniñ içinde eñ yahşısı, eñ ikmetli, eñ dindar, eñ imanlı, Peyğamberimizge eñ yaqın seadet Abu Bakr (radıaLlahu anhu) çıqtı ve adamlarğa öyle söz ayttı ki, şu adamlarnıñ eslerini toplamaq içün olarğa dedi: «Kim Muhammedge ibadet etken olsa, tabınğan olsa, Muhammed öldi. Kim Allahqa tabınğan olsa, ibadet etse, Allah er vaqıt tiridir ve bir vaqıt ölmez».
Şimdi biz de Abu Bakrdan örnek olaraq, aytmağa isteymiz ki, kim Ramazanğa ibadet yapqan olsa, Ramazanğa tabınğan olsa, bilsin ki, Ramazan bitti, amma kim Allahqa, yalvarıp, tabınğan olsa, Allahqa ibadet etken olsa, bilsin ki, Allah er vaqıt tiridir ve bir vaqıt ölmez.
Ramazan bitti, amma Allah bitmez ve tükenmez. Elbette, bu dünyada, er şey bitken kibi, bu mubarek ay da bitti, amma şu ay bitkeni içün Allahqa bizim olğan ibadetimiz, sevgimiz, hızmetimiz bitmemek kerek. Qur’anğa köre yaşayış, Peyğamberimizniñ Sunnetine köre yaşayış, Peyğamberimizniñ yolunen ketüv, Ramazan ayı bitti, amma bu şey bitmemek kerek. Özlerimizni er vaqıt Allah razı olğan şeylerni yapmağa mecbur etmek kerekmiz, çünki Allah Subhanahu ua Ta’alâ er şeyni bile ve er şeyden haberdar: kim ne yapa, ne ayta, kimniñ yüreginde ne bar.
AlhamduliLlâh, Ramazan ayında pek çoq adam Oraza tuttı, du’alar yaptılar, amma Ramazanımız qabul etildimi, yoqmı, onı nasıl bilmek mümkün? Onıñ, sayğılı cemaat, alâmeti bar. Nasıl alâmet? İnsan öz-özüne baqmaq kerek. Eger sen bu Ramazan bitken soñ daa yahşı olsañ, Allahqa daa yaqınlaşsañ, seniñ yapqan işleriñ hayırlı olsa, sen yahşılıqqa deñişken olsañ, seniñ Ramazanıñ qabul olundı. Amma Ramazan bitken soñ eski günâhlarıña qaytsañ, Ramazandan aldın nasıl olsañ, kene de şuña qaytsañ, demek seniñ Ramazanıñ qabul olmadı, demek, sen bu mubarek Ramazan ayınen faydalanmadıñ. Ramazannıñ künleri nasıl güzel, ğururlı edi: kündüzi Oraza, geceleri terauih namazı, Qur’an oquvı, sadaqa, zakât berüvi, Allahqa du’anen yalvaruv öyle de qalsa, şu sene bütün ayları Ramazan kibi olsa.
Ey musulmanlar, doğru yolğa mingen soñ keri qaytmağa olmaz. Baqıñız, eski zamanları bir alim bar edi, musulmanlarnıñ namlı imamı, adı Hasan al-Basri edi. Oña bir adam keldi ve ayttı: «Baqıñız, oca, öyle adamlar bar, Ramazan ayında, baqasıñ, pek imanlı ola, pek dindar ola, amma Ramazan bitti, türlene kete, başqa kibi ola». Hasan al-Basri oña ayttı: «Öyle adamlarğa yazıqlar olsun. Allahnı yılda tek bir ay tanığan adamlar, on bir ay Allahnı bilmez, Allahnı tanımaz».
Ey Allahnıñ qulları, başta özüme, soñra sizge vasiyet etem ki, Allahtan başqa kimsege tabınmañız, Allahtan başqa kimsege du’a ile yalvarmañız, Allahtan başqa özüñizge kimseni İlâh Tañrı yapmañız, çünki aqiqiy Tañrı tek Allahu Ta’alâ, köklerni ve yerlerni yaratqan, er keske rızq bergen, yaşatqan ve öldürgen tek Allah. Onıñ içün tek Oña ibadetimiz olsun. Onıñ içün Allah Kitabında böyle dedi:
«Seniñ Rabbıñ emir etti ki, tek Oña ibadet eteceksiñ, tek Oña qullıq yapacaqsıñ».
Allahqa, Onıñ emirlerine, Onıñ Kitabına qarşı çıqmañız, Allahqa bütün yüreknen teslim oluñız, boysunıñız. İşte, bu İslâmdir — Allahqa tamam ile, göñül ile boysunmaq, teslim olmaq. Er bir qasevetimiznen, er bir munasebetimiznen ya da başımızğa bir belâ tüşse, Allahqa yalvarıñız, çünki Allahtan başqa yardımcı yoqtir. Allah Qur’anda ayta:
«Kim Allahqa tauakkul yapsa (yani Allahqa tayansa, Allahqa işansa), Allah oña yeterlidir (yani Allah oña bütün kerekligini berer ve yardımcı olur)».
Beş vaqıt namazlarıñıznı qılıñız. Bu beş vaqıt Allah ögünde boyumıznıñ borcudır. Namaz nurdır, yarıqtır. Musulman adam, imanlı adam ille namazsız olmaz. Namaz – İslâmniñ teregidir, yani oña esaslana. Namaz insan arasında bir bahttır, bir alâqadır. Bu namaz insanlarnıñ günâhları pisliginden arınuvdır. Şunıñ içün Allah Subhanahu ua Ta’alâ Qur’anda ayta:
«Ey iman ketirgenler, Allahqa rukular yapıñız (yani secdeler yapıñız, ibadet etiñiz, yahşı işler yapıñız), bahıtlı olursıñız».
Qıyamet künü er bir insan yapqan işleri içün esapqa çekilecek. Şunıñ içün, birinci, nasıl işleriñizniñ esabını bereceksiñiz, bilesizmi? Bu namazdır. Başta: «Namazıñ nasıl edi?» — dep, o baqılacaq. Eger namazlarıñız qabul olunsa, siz bahıtlısıñız. Amma namazlarıñız qabul olunmasa, demek, alıñız müşkül olur. Malıñız-mülküñiz, qrontalarıñız, bala-çağañız, biznesleriñiz saqın sizlerni Allahtan alıp qalmasın, Allahnı sizge unuttırmasın, Allahnı unutmağa bir sebep olmasın. Bütün işleriñizde bizge örnek olaraq yiberilgen Muhammed Peyğamberimizniñ ( صلى الله عليه وسلم) yolunen ketiñiz, işiñizde Muhammed Peyğamberimiz ( صلى الله عليه وسلم) biz içün örnek olsun. İmanlı, durust, bu dünya artından becerip çapmağan adamlarnen dost oluñız, olarnen yaqınlaşıñız, amma osal, kâfir, imansız adamlarnen saqın dost olmañız, çünki olarnıñ kufrı sizge de tesir eter. Er vaqıt alı-çulı sizinkinden daa yaramay olğan adamlarğa baqıñız, sizden zengin adamlarğa baqmañız. Ne içün? Çünki öyle yapsañız, er vaqıt özüñizden daa ziyade fuqare adamlarğa baqsañız, zenginge baqmasañız, Allahnıñ nimetleriniñ qadırına yetersiñiz.
Yapqan günâhlarıñıznı er vaqıt tüşiniñiz, olar er vaqıt siziñ közüñizniñ aldında olsun, er vaqıt yapqan günâhlarıñız içün, peşman etip, Allahtan tövbe istep, istiğfar sorañız. Allahımız Merametlidir, Bağışlayıcıdır, eger insan samimiy, temiz yüreknen Allahqa yalvarsa, bu günâhqa daa qaytmasa, bağışlar, inşaaLlah.
Ana-babağa sayğı-ürmet etiñiz, çünki Rabbımız Kitabında Özüne şükür etmege emir ete, amma artından: «ana-babağa şükür etiñiz», — dey. Soy-soplarıñıznen arañız yahşı olsun. Eger insannıñ soyu-sopunen alâqası, munasebeti yahşı olsa, yardımlaşuv, birlik olsa, bu Allahnıñ bereketine çoqlaşmasına bir sebeptir, ve bu adamnıñ ömüri uzaq ola, Allah bu adamnıñ ömürini uzaqlaştıra. Amma eger soy-sopunen alâqanı bozsa, bu adam Allahnıñ lânetine oğray, bu adam günahkâr ola. Bir adamlar sizge yamanlıq yapsalar, şu adamlarğa bağışlañız, çünki biz de er kün Allahqa qarşı çoq yamanlıqlar, günâhlar yapamız, amma er birimiz Allahnıñ bizlerge bağışlağanını istey, şunıñ içün biz de bağışlaymız.
Sevgili Peyğamberimiz ne dedi, bilesizmi? O, böyle dedi: «Saña birevi zulüm yapsa, bağışla, birevi siziñ arañıznı bozsa, sen bozma, saña birevi yamanlıq yapsa, sen qarşılıqqa yahşılıq yap». Bu pahılcılıq hastalığıdır. Pek müşkül hastalıq. Şu hastalıqtan yüreklerimizni temizlemek kerekmiz. Bizim halqımız arasında pahılcılıq ve küncülik pek darqalğan. İnsan añlamay ki, bütün nimetlerni Allah bere: birevge ziyadece, birevge eksikçe. Allahtan sorañız, amma pahılcılıq – bu yaramay bir hastalıq, ve Allahnı çoq añıñız, Allah yasaq etken şeylerden qaçıñız.
Ey insan oğlu, boş, nafile yaratılmadıñ. Allah seni bu dünyağa büyük bir maqsatnen ketirgen. Bu dünyağa murat içün keldiñ. Bu nasıl maqsat? Bu maqsat – Allahqa qul olmaq, ibadet etmek, tek yalıñız Allahqa sığınmaq, çünki bu dünyağa kelgeniñ bitkeninden, sen Allahnıñ üzürine baracaqsıñ, yani Rabbıña qaytacaqsıñ. O zaman ne olur? «Ah, men şimdi o dünyağa qaytıp olsam da, Allahnı emir etken işlerini yapıp olsam da, namazlarnı qılıp olsam da, yahşı adam olsamda», — dersiñ, amma o vaqıt keç olacaq. Anda sen ölgen soñ senden kimse soramaz: «Aqçañ ne qadar edi, çoqmı, azmı, eviñ qaç qat edi, qaç köz edi, ne qadar toprağıñ bar edi, çoqmı, azmı, sen tat ediñmi, noğay ediñmi, nasıl işte çalıştıñ, büyük işmi, küçük işmi?» Allah bu şeylerge aslı da baqmay.
Peyğamberimizniñ bir hadisi bar. O, ayta: «Allah siziñ ne sıfatlarıñızğa baqar, ne aqçalarıñızğa, lâkin Allah yürekleriñizge ve siziñ yapqan işleriñizge baqar».
Eger sen bu dünyada yaşağanda nasıl özüñni alıp bardıñ: Allahnı tanıdıñ ya da tanımadıñmı, yoqsam Allahnı unutqan ediñmi, Allah qorqusı ve sevgisi ile yaşadıñmı, yüregiñde olar bar edimi, yoq edimi, namazıñ, zakâtıñ, Orazañ, sadaqañ bar edimi, yoq edimi, Allahnıñ yolunen kete ediñmi, yoqsa nefsiñ şaytanğa uyıp, onıñ yolunen kettiñmi, Allahqa, Onıñ meleklerine, Onıñ Kitaplarına, Onıñ peyğamberlerine, Ahiret kününe sen inana ediñmi, inanmay ediñmi? Ana bu şeylerni senden soracaqlar. Kim olsañ ol, qayda olsañ ol, epbir Allahtan qaçamazsıñ. Allahtan qaçış yoqtır, epbir Allahqa qaytacaqsıñ, qaytarılacaqsıñ, er bir işiñ içün cevap bereceksiñ.
Endi tüşün de baq, azırlıq kördiñmi, çünki körgen közler körmez olur, eşitken qulaqlar eşitmez olur, tutqan qollar tutmaz olur, yürgen ayaqlar yürmez olur, urğan yürek urmaz olur, laf etken ağız laf etmegen olur. Allahqa qaytarılacaqsıñ.Urban kefin olur, qomşularıñ meftalar olur, qabiristanda yatarsıñ. O alnı tüşünmek kereksiñ. Ondan soñra qabiriñ ya Cennet bağçalarından bir parçası olurmı, ya da Cennemniñ çuqurlarından bir çuqurı olacaqmı, bunı tüşünmek kerek. İç şübelenme, bu şey aqiqattır, bu şey kerçektir. Ne bekleysiñ, ne içün uyanmaysıñ? Tez-tez uyanmaq kereksiñ, can-dostum, çünki vaqıt az. Allah Subhanahu ua Ta’alâ Qur’anda bu günahkâr ve kâfir adamlar aqqında beyan ete. Allah Subhanahu ua Ta’alâ ayta ki, olar ölgen soñ: «Ya Rabbi, meni kene şu dünyaniñ yaşayışına qaytar. Men qaytsam, anda yahşı işlerni yaparım», — dep aytalar. Allah Subhanahu ua Ta’alâ ayta: «Yoq, endi qaytış yoq». Olarnıñ artında dünya yaşayışı, ve olarnıñ arasında öyle duvar olur ki, qaytıp olamazlar ve şu duvarnı bozıp olamazlar.
Şunıñ içün, sayğılı cemaat, daa vaqıt olğanda, bilmeyim, çoqmı, azmı, Allahqa çapmaq, aşıqmaq kerekmiz, çünki ögümizde Qıyamet künü bar. O Künü küneş qararacaq, yıldızlar, sepilip, tüşecek, dağlar, ufalıp, toz olacaq, deñizler yanacaq, kökler çatlacaq, yerler sarsılacaq, yüklü qadınlar öz yüklerini taşlacaqlar, ballarnı emizdirgen apaylar, ballarnı taşlap, unutıp, qorqudan qaçıp ketecekler, yap-yaş balaçıqlarnıñ saçları çalarıp ketecek. O Künge azır olmaq kerek. O vaqıt dünya bitecek, dünyada kim bar, er kes ölecek, soñra Allah Subhanahu ua Ta’alâ er kesni tiriltir, bütün insanlarnı, Adem atamızdan başlap, soñki insanlarğa qadar, episini bir meydanğa toplap, esapqa çekecek, esap olacaq, demek, er bir işiñ içün cevap bereceksiñ.
Allah Subhanahu ua Ta’alâ bir şey unutmay ve Qur’anda böyle dey:
Menim Rabbım ne hata yapar, ne bir şey unutır».
Er kes özüniñ yapqanlarını körecek. Eger sen ne qadar yahşılıq yapsañ, anda saña kösterecekler. Sen ne qadar yamanlıq etken olsañ, anda körersiñ. Eger sen imanlı, tek Allahqa ibadet yapqan, dindar, Allahtan qorqqan ve Allahnı sevgen adam olsañ, o zaman seni Cennetke ozğaracaqlar, Cennet qapısında seni melekler qarşılap alacaqlar ve melekler saña: «Assalâmu aleyküm. Sizge selâmlar olsun. Ne güzelsiñiz. Şu Cennetlerge ebediy kiriñiz (yani andan çıqmassıñız)», — derler. Allah Subhanahu ua Ta’alâ ayta:
«Ey qullarım, bugün sizlerge qorqu yoq, sizler içün yanıq yoq. Siz Bizim ayatlarımızğa inana ediñiz. Siz musulman, yani Allahqa boy sunğan, teslim olunğan adamlar ediñiz. Siz ve sizge oşağan adamlar Cennetke kiriñiz, ve anda sefalar sürüñiz, ve bahıtlı oluñız».
O Cennette, canıñ ne istese, er şey bar. O Cennette adamlar ne ölüm, ne hastalıq, ne zorluq, ne belâ, ne yanıq, ne qartlıq körerler. Ebediy bir baht-seadet, savutları altın-kümüş, urbaları yipek, aşları, suvları lezet, meyva ve et, soñsuz bolluq, soñsuz quvanç, raatlıq ve bereket Allah bizge de nasip etsin.
Kâfir ve günahkâr insanlar qaynaq ateş içine atılacaqtır. O ateş bu dünyanıñ ateşi kibi degil. O ateş yetmiş qadar ziyade sıcaqtır. O ateş adamlarnıñ terilerni sıdırıp alğan ateş. Ne büyük bir çekişüv, dayanılmağan, sabır etilmecek qadar bir çekişüv. Adamlar anda qıçırarlar ve ne derler? Allah Subhanahu ua Ta’alâ Qur’anda böyle dey:
«Olar aytarlar: „Ya Rabbi, bizlerni bu Cennem azabından çıqar, yapqan işlerimizni başqa yapacamız“».
Amma çıqıp olamacaqlar. Er vaqıt çıqmağa isterler, amma olarnı kene qaytaracaqlar ve azapqa oğratacaqlar. O Cennemniñ baş melegi bar, adı Maliktir. Olar Malikke yalvaralar: «Ey Malik, Rabbiñe yalvar, bizlerni öldürip taşlasın. Öliyik, yaşamağa çaresi yoqtır». Amma ölüv körmezler, yaşayış da körmezler. Olar öyle cezanı qaydan qazandılar? Allah Subhanahu ua Ta’alâ olarğa zorlıq yapmadı, öz-özlerine yaptılar. Öz-özleri Allahtan yüz çevirdiler ve öyle azaplı oldılar. Baqıñız, şimdi bir ana, öz balasını alıp, ateşke atarmı? Eger atmamağa çaresi olsa, iç atmaz. Peyğamberimiz böyle ayta:
«Allah Ta’alâ sizlerge qarşı analarıñızdan daa ziyade merametlidir».
Şimdi de Merametli Allah bu adamlarnı Cennemge nasıl ata? Çünki olarnıñ yapqan günâhları çoq büyük edi. Olar Allahnı unuttılar. Bu şeyni olar qazandılar. Şunıñ içün, ey insan oğlu, seni yoqtan bar etken Allahqa, seniñ anañ qatıñda, seni yaratqan Allahqa sen ibadet et, ve er vaqıt sığın, ve er vaqıt Ondan qorq, Oña yalvar.
Bazı adamlar Allahtan qorqmaylar, insanlardan qorqalar: «Adamlar ne aytar eken, men şimdi namaz qılsam, ibadet yapsam, dinni kütsem». Amma insanlarnıñ közlerine kirmege istey de, Allahnıñ közlerine kirmege istemey. Ağır bir vaziyet.
Baqamız ki, er kün de anda, de mında cenaziye çıqa, özleriñiz biledirsiz. İnsan ep qartayğan sayın baqa ki, onıñ çevre-çettinde adamlar ep eksile, aqranları ep eksile. Bu bizler içün bir ibrettir. Er kün eceli etken adam çıqıp-çıqıp kete. Alıp ketesiñiz, çuqurğa taşlaysıñız, üstüne topraq sepesiñiz. O adamlar bütün sevgenlerini, qorantalarını, ballarını, mallarını taşlap, çıqıp kettiler. Olarğa bir şey kerekmey, amma olarğa ne kerek, nege muhtaclar? Allah içün etken savapları, Allahqa olğan iman ve taqva.
Şunıñ içün biz epimiz, Allahtan sorap, günâhlarımızğa tövbe etemiz, ve biz Ramazannen sağlıqlaşamız ve aytamız: «Ya Rabbi, bizlerni daa çoq-çoq Ramazanlarnıñ ibadetlerine, Orazalarına ve namazlarına yetiştir. Ya Rabbi, er zaman saña mühlis, samimiy qullardan olmağa bizlerge nasip eyle. Ya Rabbi, bizlerge bu dünyada eyilik ber ve ahıratta yahşılıq, eyilik ber. Ahıratta bizlerge raatlıq evi, Cennet bağçalarına kirmege nasip eyle. Bizlerni qabır azabından ve Cennem ateşinden Sen Özüñ qurtar. Ya Rabbi, çoq günâhlar işledik, bizlerni afu et. Ya Rabbi, bizlerniñ mevtalarımızğa, ölgenlerimizge rahmet eyle, olarnı qabır azaplardan ve Cennem azaplardan Sen Özüñ qurtar, Ahırat raatlıklarnı ber, Ya Rabbi. Allahumma, bizim hastalarımızğa Sen şifa ber, borclu olğan adamlarğa borclardan qurtulmağa Allah nasip eylesin. Allah fuqarelerimizge hayırlı bollıqlar bersin. Allah Subhanahu ua Ta’alâ başına belâ, müsebet tüşken adamğa salqın sabırlar bersin. Bir zorluqta, sıqıntıda bulunğan adamlarğa Allah Subhanahu ua Ta’alâ qurtulış, ihsan eylesin. Amin!»
Ve hutbemıznıñ ahırında Rabbımızğa yalvaramız ki: «Ya Rabbi, bizlerni şaytanlardan ve duşmanlardan Sen saqla ve bizim ibadetlerimizni, Orazalarımıznı, namazlarımıznı ve du’alarımıznı Sen qabul et, mahbur eyle. AlhamduliLlâhi Rabbi-l alâmin».
